AKRABALIK – HISIMLIK ÜZERİNE ATASÖZLERİ

Akraba, kan bağı ile birbirine bağlı yakın aileler anlamındadır. Hısım ise, evlilik yolu ile kurulan yakınlıktır. Hısım, akraba daima beraber kullanılır.

Akraba çevresinde zaman zaman anlaşmazlıklar, kıskançlıklar, hasetlikler olabilir. Sonuçta uzlaşmak gerekir. Kardeşler arasında da gerilimler olabilir ama bunun devam etmemesi gerekir; çünkü kardeşlerin özde birbirine bağlı ve birbirine muhtaçtır. Teyze, hala, dayı ve amcanın yeri pek büyüktür. Atasözlerinde, görümcelik ve eltilik akrabalar arasında olumsuz unsur olarak işlenmiştir. Akrabalıkta maddî ilişkiler hassas bir konudur. Bu sebeple o ilişkilerden uzak durulması istenmiştir. Akraba çevresiyle olan ilişkilerin sağlıklı tutulması için huzursuzluk yapacak davranışlardan kaçınılması tavsiye edilmiştir.

1. Akraba gelmeye gelmeye yad olur, yad gele gele akraba…
Akrabalar uzun süre görüşmediği zaman araya soğukluk girer. Birbirleriyle sürekli görüşen, samimi olan kimseler ise birbirlerini akraba gibi hissederler.
2. Akraba ile ye iç, alışveriş etme.
Maddiyat bazen akrabalar arasında bile anlaşmazlığa sebep olabilir. Akraba ile ye iç,
yad el ile konuş. İnsan akrabası ile oturup kalkmalı, ama sırlarını dostlarıyla
paylaşmalıdır.
3. Akrabaya taş atan onmaz.
Yakınlarının kötülüğünü isteyenin işleri rast gitmez.
4. Allah kardeşi kardeş yaratmış, kesesini ayrı yaratmış.
Aynı kanı taşıdıkları için kardeşler arasında bir bağlılık bulunur. Ama bu birbirlerine yük olmaları için bir neden değildir. Çünkü Tanrı herkesin rızkını ayrı yaratmıştır.
5. Düşmanın yoksa, kardeşin de mi yok?
Bazen kardeş insana düşman gibi gelebilir.
6. Elti eltiden kaçar, görümceler bayrak açar.
Eltiler arasındaki anlaşmazlıklara en çok sevinen görümcelerdir.
7. Et tırnaktan ayrılmaz.
Yakın akrabalar arasında çıkan tartışmalar uzun süreli olmayacağından, bu tür tartışmalara müdahale etmek yanlış olur.
8. Faydasız hısımdan, faydalı hasım yeğdir.
Bazı durumlarda kişi, düşmanını yakın akrabalarına tercih edebilir. Bazen kişiye
akrabasının zararı dokunabileceği gibi, düşmanından da fayda görebilir.
9. Her kuş kendi kanadıyla uçar.
Her insan kendi başının çaresine bakmayı bilmelidir.
10. Hısım hısımın ne öldüğünü ister, ne onduğunu.
İnsan kendi kanından olan kimselerin bir zarara uğramasını istemez, fakat kendisinden iyi duruma gelmesini de çekemez.
11. Kardeş kardeşi atmış, yar başında tutmuş.
Kardeşler arasında çıkan tartışmalar kötü de olsa, aralarında yine de kırgınlık olmaz.
12. Kardeşin düşmanlığı, karşıdan düşman çıkıncaya kadardır.
Birbirine düşman kardeşler yabancılar karşısında da-yaraşma içine girerler.
13. Malda koyun, insanda kayın sevilir.
Akrabalar arasında kaynın yeri ayrıdır.
14. Kuma gemisi yürümüş, elti gemisi yürümemiş.
İki evli erkeklerin eşleri anlaşabilirler, fakat kardeş eşleri anlaşmazlar; çünkü araya kıskançlık girer.

Hamza Eravşar
(Bu yazı; WWW.ERAVSAR.DE sitesinden iktibas edilmiştir.O.Y)